http://votum-separatum.net/

Zapraszamy wszystkich do przeniesienia się na nową stronę :)

Przy okazji przypominam, że można nas śledzić na Twitterze i na Facebooku.

Ostatnio też założyłam konto w serwisie Nakanapie.pl.

Agnieszka Żak

Za oknem cukierni – Sarah-Kate Lynch

Tajna Liga Owdowiałych Cerowaczek wcale nie zajmuje się cerowaniem skarpet, przynajmniej nie od pewnego czasu. Ta grupa wiekowych, dręczonych artretyzmem, przygłuchych pań zajmuje się leczeniem złamanych serc. Ostatnio jednak swaty zakończyły się katastrofą, a nowa członkini – wdowa Fiorella – jest co najmniej kontrowersyjna. Nie chce ubierać się na czarno, znosi na spotkania ciasta i co chwila łamie którąś z zasad regulaminu. Doprowadza tym do szału wdowę Violettę, która wcale nie jest pewna, czy połączenie w parę włoskiego wdowca Alessandra i amerykańskiej turystki Lily to dobry pomysł.

Zwłaszcza że Lily wcale nie jest turystką. Przyjechała do Włoszech, gdy dowiedziała się, że jej mąż ma tu kochankę. Bardziej jednak od zdrady zabolała ją świadomość, że Daniel ma tu dwójkę dzieci. Dzieci, których on i Lily nigdy nie mieli, mimo licznych prób, łącznie z in vitro. Nie mając żadnego planu, przybywa do małego, toskańskiego miasteczka, gdzie grupa owdowiałych staruszek postanowi naprawić jej życie.

Największym plusem książki jest jej lekki humor. Mimo dosyć przygnębiającej tematyki, jaką jest zdrada, rozpad związku i niemożność spełnienia się jako matka, całość jest bardzo lekka i optymistyczna, a wpadki Lily oraz kłótnie i spiski Owdowiałych Cerowaczek potrafią przywołać na twarz uśmiech. Humor łagodzi trochę poważniejsze sceny, gdzie autorce nie udało się uniknąć banałów. Niestety, te banały, wypowiadane przez postaci, nie tylko sprawiają, że dialogi brzmią nienaturalnie, ale też… cóż, są banałami. Prawdy wyrażone wprost niekoniecznie są przekonujące. O sile siostrzanej miłości znacznie łatwiej przekonać się na przykładzie Violetty i Luciany niż Lily i Rose. Te pierwsze ciągle się sprzeczają i nie żałują sobie złośliwości, widać jednak, że się kochają. Te drugie prowadzą pełne wzajemnego przepraszania się i dobrych rad, sztuczne dialogi.

Zakończenie – niestety – jest stanowczo przesłodzone. Ktoś mógłby je nazwać optymistycznym i pełnym nadziei, ja jednak poczułam się oszukana. Wolałabym, żeby książka kończyła się w nie tak ostentacyjnie radosny sposób, bo przez to mam wrażenie fałszu, a całość staje się nagle znacznie mniej prawdopodobna.

Tak naprawdę to urocze staruszki nadają książce ciepły nastrój i to one właśnie przypominają o sile miłości. Znacznie lepiej niż przesłodzone, sztuczne zakończenie i banały. Jeśli komuś marzy się lekka, optymistyczna, zabawna lektura o tym, że złamane serce można uleczyć – będzie zadowolony. Bardziej wymagający czytelnik się rozczaruje.

Agnieszka Żak

„Kobieta bez twarzy” – Anna Fryczkowska

Seria „Asy kryminału” ma prezentować autorów, którzy „nie wycofają się z niekonwencjonalnych pomysłów, a jednocześnie stworzą realia i atmosferę wiarygodne dla wymagającego czytelnika”. Anna Fryczkowska znalazła się w tej serii całkiem zasłużenie – „Kobieta bez twarzy” to nie standardowe kryminalne czytadło, ale historia o źle i obłudzie, które siedzieć mogą w każdym.

Książka wyrywa się z utartego schematu kryminałów, gdzie policjant/komisarz/detektyw, najlepiej z problemami rodzinnymi, rozwiązuje zagadkę po kolejnych śladach. Zamiast tego mamy samotną matkę, która po samobójczej śmierci męża pragnie odnaleźć spokój i równowagę na wsi ze swego dzieciństwa. Zamiast tego jej córka znajduje trupa kobiety, a przyjaciółka i jej mąż znikają bez śladu. A to jeszcze nie koniec. Hanna chciałaby trzymać się jak najdalej od tych wydarzeń, jednak wpływają one na jej życie w takim stopniu, że nie ma wyboru i zaczyna prywatne, nieudolne śledztwo.

W powieści od samego początku utrzymuje się klimat tajemnicy. Autorka ostrożnie wprowadza kolejne elementy tak kryminalnej zagadki, jak i horroru. Robi to bardzo umiejętnie, dzięki czemu cały czas odczuwamy, że coś jest nie tak, ale nie potrafimy jeszcze odgadnąć co. Nie wiemy też do końca, kiedy duchy są prawdziwe, a kiedy mamy tylko do czynienia z dziecięcą wyobraźnią. Elementy horroru to duży plus tej książki – nadają jej dodatkowego nastroju i budują atmosferę niepokoju.

Autorce udało się stworzyć obraz typowej wsi – wszyscy się tu znają, wszyscy sobie pomagają, jak to sąsiedzi. Wszyscy też wszystko wiedzą i wydawałoby się, że nie da się ukryć nawet informacji o tym, co się jadło na obiad, nie mówiąc o zabójstwie. Tymczasem im dalej w książkę, tym więcej przerażających sekretów odkrywamy. Ale przecież na wsi wszyscy się znają, wszyscy są dobrzy, wiadomo, że to na pewno nie sprawka kogoś stąd… Mieszkańcy Świątkowic wybielają się nawzajem, policja nie chce reagować, uważając zniknięcie małżeństwa Maliwów albo ucieczkę syna Hanny za błahostki i głupie wybryki, a zabójstwo kobiety za sprawę „zewnętrzną” albo zwykłe samobójstwo.

Policjant Karak nie jest jedynym, który bagatelizuje dziejące się w okolicy zło, podobnie postępują pozostali mieszkańcy. Hanna najmniej ufać może tu mężczyznom. Szybko zdobywa grupę adoratorów, którzy nie przejmują się ani niedawną śmiercią jej męża, ani potrzebami samej Hanny. Wierzą, że duży dom i męska ręka to jedyne, czego kobieta może chcieć. Zamiast pomóc jej z rzeczywistym zagrożeniem, tworzą dodatkowe, jak Rumcio, strasząc ją podglądaniem i ciągłym nachodzeniem. Jednocześnie jasne określenie, komu można zaufać, a komu nie, nie jest takie proste.

Warto wspomnieć, że książka ma dwóch narratorów. Jednym z nich jest sama Hanna, a drugim – jej córka Miśka. Szczerze mówiąc, jak na dziewczynkę z podstawówki wyraża się zbyt dojrzale, czasem używa zwrotów, które nie pasują mi w ustach dziecka. Z drugiej strony – Miśka ma prawo być zwyczajnie dziwna po wszystkim, co przeszła. Dla mnie chwilami była irytująca, z drugiej jednak strony, jej wypowiedzi dołożyły swoje trzy grosze do ogólnego, ciężkiego klimatu powieści.

W „Kobiecie bez twarzy” kryminał łączy się z wątkami obyczajowymi i elementami horroru, tworząc wciągającą historię o wsi, w której pod przykrywką sąsiedzkiej solidarności i serdeczności kryją się przerażające tajemnice. Warto przeczytać, by poznać odpowiedź na odwieczne pytanie „kto zabił?”.

To, co dobre

Ceny – mimo narzekań na wysokie ceny e-booków, większość udało mi się kupić taniej niż książki papierowe, a to dlatego, że szybko nauczyłam się polować na okazje. Zniżka na kryminały, zniżka dla studentów, zniżka z okazji targów książki, zniżka o VAT… Trochę tego jest. A jeśli nie ma akurat żadnej promocji, kupuję w Gandalfie, bo tam jest zwykle najtaniej.

Notatki z zajęć – czytnik uwolnił mnie od konieczności drukowania kilogramów notatek. Dobrze też radzi sobie z prezentacjami zapisanymi jako PDF. W trakcie tej sesji większość notatek trzymałam na czytniku i właśnie z niego się uczyłam. Wszystko znajdowało się w jednym miejscu, byłam więc wolna od biegania jak głupia i zastanawiania się, gdzie też posiałam te kartki z wykładu. Czytnik jako narzędzie do nauki? Jak najbardziej tak.

Miejsce na półce – mam całe regały zastawione książkami. Problem polega na tym, że miejsce na tych regałach skończyło się jakieś 20 tytułów temu. Czytnik jest cieniutki i rozwiązuje mój problem braku przestrzeni. Dzięki niemu w końcu przeczytałam trylogię Larssona (która bardzo mi się zresztą podobała), która wcześniej odstraszała mnie nie tylko ceną, ale też gabarytami. Obiecuję, że któregoś dnia, jak będę miała do dyspozycji więcej niż 8m2 do życia, zacznę znowu gromadzić papierową bibliotekę. Na chwilę obecną starczy mi biblioteka wirtualna.

Czytnik w podróży  – czytam co prawda głównie w domu, ale zdarza mi się też czytnik zabrać na uczelnię.  Przydaje się na „okienka” oraz niektóre co mnie pasjonujące wykłady. Klikanie w następną stronę jest wygodniejsze i cichsze od przekręcania kartek pod ławką ;) W autobusach za bardzo czytać nie lubię, ale zdarzyło mi się widzieć w środkach komunikacji ludzi z czytnikami.

Ostatnio też, w trakcie wakacyjnego wyjazdu, czytałam na telefonie. Nie musiałam więc tachać dodatkowo ciężkiej książki, ani ryzykować zgubienia/uszkodzenia czytnika w trakcie podróży. Telefon ma się zawsze przy sobie, a i czytanie okazało się całkiem wygodnie. Najbardziej bałam się, że rozbolą mnie oczy, nie było jednak aż tak źle. Jest trochę różnych aplikacji do czytania na Androida – ja wybrałam Aldiko i jestem zadowolona. [masz krótkowzroczność i teoretycznie może Ci to pogorszyć wadę ;P – dop. Erazmus]

I to, co złe

Szpetota – Największym mankamentem książek elektronicznych jest ich… brzydota. Boli tym bardziej, gdy się studiuje edytorstwo i przez ostatni rok wysłuchiwało się o tym, jak książka ma wyglądać, żeby być piękną, a przynajmniej – czytelną i miłą dla oka. E-booki bywają szpetne. Czasem brakuje polskich literek (co jest najbardziej skrajnym przypadkiem), mają za duże odstępy międzywyrazowe albo dziwnie oznaczone akapity. Co mi po tym, że mogę zmienić czcionkę i zwiększyć stopień pisma, kiedy „rozjechana” linijka dalej nie będzie wyglądać dobrze? Cóż, wierzę, że uroda e-booków to coś, co można poprawić. Poza tym, jeśli sam tekst mnie wciągnął, przestawałam zwracać uwagę, że „nie jest jak na papierze”.

Jeśli mam jednak wskazać największą dla mnie wadę e-booków, to będzie nią właśnie ich szpetota.

Dziura czasoprzestrzenna – w którymś momencie moich poszukiwań lekturowych wpadłam w swoistego rodzaju dziurę czasoprzestrzenną. Pewna książka nie była dostępna w żadnej księgarni z e-bookami. Nie zdziwiło mnie to, bo to mało znany tytuł mniej popularnego, zmarłego autora. Poszukałam więc wersji papierowej. Owszem, było jedno wydanie, dawno temu się wyczerpało, mogę kupić na Allegro za 50 zł. Hm. W końcu znalazłam wersję elektroniczną po angielsku, piracką. Czytanie tego było średnio przyjemne ze względu na sporo błędów w tekście – a to literówki, a to formatowanie się rozsypało… Do tego musiałam czytać po angielsku, a za bardzo za tym nie przepadam. W przypadku innej książki, trochę już lepiej znanej, udało mi się znaleźć oficjalną wersję po angielsku za 12 dolarów z kawałkiem. Chyba sobie odpuszczę.

Za to postanowiłam sięgnąć po inną książkę, w miarę nową, w miarę popularną, z wydawnictwa, które sprzedaje także e-booki. I co? I nic, bo tej książki jako e-booka jeszcze nie ma. Będzie, będzie, kiedyś w przyszłości, ale w tym wypadku na premierę równo z wersją papierową nie mam co liczyć, muszę czekać. Cóż, nie mam do wydawnictwa pretensji, przygotowanie wersji elektronicznej też trochę trwa. Ale jednak smutno.

Tak więc znalazłam się gdzieś pomiędzy książką zbyt starą i słabo znaną, by ją ucyfrowić, a książką zbyt nową, która wersję elektroniczną dopiero będzie mieć. To oczywiście nie znaczy, że nie miałam co czytać, bo książki kupuję w ilości hurtowej i zarówno na półkach, jak i czytniku mam spory zapas lektur (na rok do przodu starczyłyby spokojnie).Pozostaje jednak pewien niesmak, bo skoro chcę przeczytać właśnie tę, a nie inną książkę, to czemu nie mam do niej dostępu? Tym bardziej, że e-booki to podobno taka szansa dla tych mniej popularnych dzieł, co to się nie opłaca dodrukowywać. Jak się okazuje, wcale tak różowo nie jest. Cóż, wierzę, że w przyszłości będzie lepiej.

Zabezpieczenia i formaty – zależy, jaki wybrało się czytnik. W zasadzie, byleby czytał ePub, to będzie dobrze. Prawda jest jednak taka, że największą sławą cieszy się Kindle (który jest zresztą tańszy od wielu innych czytników), a skubany czyta tylko swój własny format, który w Polsce jest mało popularny. Trzeba więc albo zadowolić się nieliczną ofertą w formie Mobi, która tu i tam się zdarza, albo zabrać się za ściąganie zabezpieczeń i konwertowanie książek. W Internecie można bez problemu znaleźć informacje jak to zrobić, a cały proces trwa migiem i wymaga paru kliknięć, ale jest jednak upierdliwy. I dodatkowo zniechęca do czytnika, bo nie każdy ma ochotę bawić się w klikanie. I nie każdy ma odpowiednie zdolności. Do czytania książki wystarczy umiejętność czytania, a tę każdy z nas nabywa w podstawówce (to, że nie każdy z niej korzysta, to inna sprawa). Do czytania e-booków czasem potrzeba trochę więcej technologicznego wysiłku.

Trochę też tak jest, że im dłużej korzystam z e-booków, tym bardziej jednak mnie ciągnie do książki papierowej. Tak, jestem z tych zboczeńców, co to narkotyzują się zapachem farby drukarskiej. Cóż, papier zawsze lubiłam, do tego mam duszę zbieracza i lubię moje zbiory porządkować i ustawiać na widoku (alfabetycznie, według wzrostu, gatunkiem i kolorem… Naprawdę). E-booki bywają tańsze i praktyczniejsze, ale jednocześnie brzydsze i kłopotliwe dla osób słabiej radzących sobie z techniką (a ja też orłem w tym temacie nie jestem…). Pozwolę sobie pozostać w rozkroku między książką drukowaną a elektroniczną. Na razie korzystam z obu, a lekką przewagę daję papierkowi.

Agnieszka „Ag” Żak

"Szach-mat, czyli szafa wychodzi, ja zostaję" – M. Brzostowski

Nigdy nie potrafiłem grać w szachy. Ale mam tam swój ulubiony manewr – roszadę. Zastaw się, a postaw się, choćbyś miał tylko wieżę. Co z tego, że potem przegrasz, ważna jest ułańska fantazja, iluzja panowania nad sytuacją, szczególnie wtedy, gdy przegrywasz. Coś w tym stylu napisał też kiedyś Andrzej Bursa, stając się inspiracją dla pokoleń przyszłych pisarzy, w tym także dla najnowszej książki Marcina Brzostowskiego „Szach-mat, czyli szafa wychodzi, ja zostaję”.

Jest to zbiorek pięćdziesięciu miniaturek, rzadko kiedy objętością przekraczających trzy, cztery akapity, a nawet czasami zawartych tylko w jednym zdaniu. I choć z analogiami do Bursy byłbym co najmniej ostrożny, to nie sposób się od nich wykręcić, zwłaszcza że tomik został zadedykowany właśnie jego pamięci. Powściągliwy w słowach Brzostowski odświeża czasy nieco już zakurzone i zapomniane, z całą pewnością jednak warte odnowienia.

Marcin Brzostowski jest pisarzem z dorobkiem kilku książek, wydanych zazwyczaj nakładem małych wydawnictw. Co oczywiście nie umniejsza talentu czy umiejętności, bo te są raczej dość spore. Jest autorem mocno podkreślającym zamiłowanie do groteski, absurdu i surrealizmu, wszystko jednak w swoim specyficznym, charakterystycznym stylu. Jako ciekawostkę warto dodać, że publikuje także w Internecie, choćby w niedawno recenzowanym przez nas serwisie – RW2010.

Oczywiście same miniatury jak najbardziej mogą funkcjonować oddzielnie, jednak pełnego sensu nabierają dopiero po przeczytaniu całej serii. Wyłania się z nich wtedy postać narratora spajającego cały cykl. Jest to nieco hłaskowy, twardy i silny bohater, będący przy tym wszystkim jednocześnie melancholijnym, może nawet sentymentalnym. Uwielbia pić wiśniówkę, przesiadywać w knajpach i wspominać stare dzieje. I choć być może nie wypada, nie powinno się, podświadomie jednak utożsamiamy go za autorem…

Osobną – kto wie, czy nie najważniejszą – kwestią są kobiety. Postać narratora jawi nam się raz jako typowy szowinistyczny facet, często ma coś w sobie z mizogina, jednak gdy przychodzi co do czego, to okazuje się, że przecież tak ciężko obyć się bez płci pięknej. Ot, kolejny przykład wszechobecnej w książce gorzkiej ironii.

Najlepszym opowiadankiem jest moim zdaniem „Biało-czerwone marzenie Karoliny”. Doskonale pokazuje, że oszczędność formy może iść w parze z bogatą treścią. Autor z przymrużeniem oka próbuje zbadać, przestudiować naszą mentalność, by potem z ironią wytknąć przywary i wady. Zahacza także o kolejny ważny punkt orientacyjny w całym zbiorku – Polskę. Nasze swojskie, podwórkowe problemy, wiele z nich opisanych gorzko, ale celnie i z humorem.

Bo z miniaturami Brzostowskiego jest jak z dobrymi dowcipami. Czytamy z zainteresowaniem, usilnie staramy się odgadnąć puentę, a gdy dochodzi do końca, zaskoczeni płaczemy ze śmiechu, by jednocześnie zorientować się, że przecież tak naprawdę śmiejemy się z siebie. Są zabawne i smutne jednocześnie.

W dobie Internetu, wciąż postępującej ekspansji rynku e-bookowego i self-publishingu, tylko sentymentalni Mohikanie są na tyle wytrwali, by za wszelką cenę wydawać się na papierze. Zastaw się, a wydaj się. I choć nie do końca widzę sens w rozdrabnianiu się na drobne w postaci tego typu miniaturowych tomików, to z pewnością książeczce trzeba oddać, że ma swój niepowtarzalny urok, klimat epoki, o której dziś już mało kto pamięta, także (a może przede wszystkim) w sieci. A szkoda…

Michał Erazmus